- Podstawy ustawowe i procedura formalno-rejestracyjna nauczania jezykow mniejszosci narodowych – mgr Grazyna Ploszajska – MEN;
- Analiza zatwierdzonego programu nauczania jezyka lemkowskiego w szkolach podstawowych I gimnazjach ,
- Cwiczenia nad stosowaniem programu nauczania przy uzyciu materialow pomocniczych – mgr Miroslawa Chomiak,
- Podstawowe zagadnienia z gramatyki jezyka lemkowskiego (два выклады, в тим єден з вправами /cwiczeniami/ - prof. Henryk Fontanski, mgr Miroslawa Chomiak,
- Literatura lemkowska skarbnica jezykowej dydaktyki – dr Helena Duc-Fajfer;
- Wybrane zagadnienia z nauczania jezyka – prof. Janusz Henzel.
ПЕТРО ТРОХАНОВСКІЙ
Недавно, в телефонічній розмові, єден з ведучих лемківскых священників, при тым учитель украіньского языка повіл до мя: „Пане Петре, оглядали сте предвчера програм о Кашубах? Бесідувано о науці кашубского языка, приближано до камеры кашубскій буквар. Тепер юж буду знал як бесідувати з "nашыма" діячами, якы (в контексті непризнаваного лемківского языка - Ред. „Б") вічні посылают ся в масмедіях на примір Кашубів „А со bу bylo, gdyby chciano traktowac kaszubski jezyk jako jezyk a nie dialect?"
Мал єм замір, очывидні, написати о курсоконфсрсіщиі лемківского языка, яка в днях 6-8 липця організувана была в Креници, стараньом Стоваришыня Лемків (думка і найбільше заангажуваня Др Михала Сандовича), при акцептациі і помочы Міністерства Народовой Едукациі а тіж Фундациі ім. Стефана Баторого. Мал єм замір нанисати шыроко, з найменьшыма дрібничками - што діяло ся през тоты три дни в конференцийній сали АГГ (АGN) і в пенсіоні „Юзефінка", де не лем стравували ся і ночували участникы курсоконференциі. Мал єм такій замір, та по великым шумі які прокотил ся на тоту тему, з кульмінацийиым пунктом на сцені Свята Лемківської Культури „Ватра" 2000 і - з другой страны - по премилій телефонічній розмові, приведеній на початку допису, зрозуміл єм што не старчыт спокійні (хоц і з битьом серця), лем в контексті власного подвірня, без озераня ся
—што діє ся за телігом, описати тоту історичну, великой вагы подію.
Зачну єднак од власного подвірия (значыт ся од серця). Не мож было начудувати ся што на курсоконференцию приїхали такой вшыткы, на скоро запрошены. Учытелі, в тым учытелі лемківского языка, докторанты, студенты, „лем" абсольвенты середніх шкіл, але заворожены лемківском справом. Такой 40 осіб. За три дни ознаємили ся з такыма проблемами як (подаємо в нольскым языку, хоц лем двоє в ним выступувало):
Окрем того Володислав Грабан і Петро Мурянка приближыли свою творчігт під тему: Лемківска поезня як форма нзыковой дидактики. Окрем того ниже підписаний враз зо своіма учениками старал ся вказати як проходит іх лекция лемківского языка. — Окрем того молоды креницкы інстументалісты і сьпівакы враз зо вшыткыма участниками раз іщы переконували ся о красоті лемківской пісенной культуры.
Тото остатнє діяло ся уж при гостинныьх столах пенсіону „Юзефінка", на якых стравы подавати ся тыж за... лемківскым меню.
Вшытко на Курсоконференциі Лемківского Языка было своє, щыре, автентичне, подне віры. Же Духновичова широка дружыьна (бо таком в духу новым ся почула) піде одтале в шырокій сьвіт, піде двигати з клячаня Нарід.
Пихто з той шырокой дружыны не припушал до себе думкы же за теплым шлідом... ползне гад. Свій гад. Выгрітий під липцьовым сонцьом Лемковины, выплеканий в недрах Карпат.
То не до подумапя, то нияк не до зрозумліня! На сцені XVIII Лемківской в Ждыни Голова Об'єднання Лемків Александер Маслей выголосил „Пят пунктів" якы нричыняют ся до продовжуваня Акциі „Вісла", до денационалізанці. Попри такых проблемах як розпродаж лемківской землі, нищыня памяток нашой культуры, пятым нещестьом є... вчыня лемківского языка!!! Бо Стоваришыня Лемків продукує учители в два дни. І нибы такы учытелі не можут добрі вчыти лемківского. Передній фортель, жебы заколотити в головах державным децидентам, меценасам а і самым нашым, не розбераючым ся в справі Лемкам. Адже мало хто по такым офіцийным „выкладі" буде ся внурял в істоту справы. Мало хто задумувал ся буде над тым, што в курсоконфрренциі участ брали дійсны уж од кілкох років учытелі лемківского языка або люде обізнаны з предметом, осьвічены і поза кілкома припадками (о котрых іщы речеме) добрі бесідуют по лемківскы. Мало хто задумувал буде ся над тым, што од десятьох уж років поступуют вытужены працы над стандаризацийом лемківского язика, над приготовліньом підручників до вчыня ся нашого язика. І што участникы курсоконференциі не стартували на голым поли, перед білыма картками. Каждий осьвічений, бодай і не в тим напрямі, чловек потрафит корыстаты з матеріалів даных му до диспозициі.
А окрем того - не наша то вина, што не маме можливости вчыти рідного языка за академійкым рівни (близкій нам русиньскій язык в Словациі має уж такій статус). Вшытко тото, што сме ту дома тяжким трудом осягнули годно лем быти обєктом пошаны. Каждий хто того не достерігат єст шліпий або фальшивий. І коли мож в якысий спосіб зрозуміти наших опонентів, котры опонентами сут уж з заложыня, зо статуту, якого глупо ся зрікати, кед ся го уж такым выбрало, товды прикрыма а і свиньскыма являт ся підходы деякых псевдомудреців, котры чынят тото ведены особистыма анімозиями. Тоты то остатні підсунули тым першым - што ся виявило - думку о "продукциі учытели лемківского языка в два дни". Они тыж строят ся зголосити в МНЕ о "переступстві", о дармо признаваных дотациях. Розогнаны, каляют аж і власне професийне гніздо, підкинуюг авторитети, за котрыма нибы так міцно стоят - замітуючы нам не нашы вини. Адже не мы поставили на учыгели лемківского люди, для яких наш язык не єст рідным і якого перфектні не знают. Може дакус вины в тым єст, же мы не протестували, але мали мы акуратні вігляд на авторитеты а і выходили мы зо заложыня што красше вчити дакус гірше нич не вчыти нияк.
Та дост уж о підлости. Тішме ся зо зробленого. Дякуймо Людям. Особливі Др Михалови Сандовичови, найбільшим стараньом котрого зорганзувано історичну - І Курсоконференцию Лемківского Языка в Креници. І вшитким, Котры з душом, серцьом і знанями щедро прикрасили.
"Бесіда" - 5/2000
33-380 Krynica
skr. pocz. 123
КУРСОКОНФЕРЕНЦЯ ДЛЯ УЧЫТЕЛЇВ І КАНДИДАТИВ НА УЧЫТЕЛЇВ ЛЕМКІВСКОГО ЯЗЫКА В КРЕНИЦИ ОД 6-8 ЛИПЦЯ 2000 Р.
Курсоконференцию "Научаня лемківского языка — методычны проблемы і практьжа" отворил представитель Головного Заряду Стоваришыня Лемків і кєривник курсу др інж. Михал Сандович.
Першого дня представлено участникам формы реалізациі затвердженого програму научаня лемківского языка в основных школах і гімназиях. Мгр Мирослава Хомяк запропонувала прикладовы схемы розкладу материялу научаня, схему будовы лекциі лемківского языка і запрезентувала дидактычну поміч візуальну, авдитывну і авдийо візуальну.
По вечери Петро Мурянка і Володислав Грабан запрезентували сучасну лемківску поезию.
Другій ден курсу зачал ся викладом проф. др габ. Генрика Фонтаньского "Основны темы з граматыкы лемківского языка", по котрым мгр Мирослава Хомяк запрезентувала 24 задачы злемківской графікы, фонетыкы, словотворіня, лексикы, формотворіня і синтаксису.
Уставовы основы і формально-реєстрацийны процедури научаня язиків меншости представила п. Мгр Гражына Плошайска з Міністерства Народовой Едукациі.
Др Олена Дуць-Файфер в своім выкладі оповіла о лемківскій літератури.
Тот ден закінчено лемківскыма сьпіванками, а на музычных інструментах грала креницка молодіж - медже інчыма Трохановскы і Грабаны. Третій ден курсу то
1. Квалифікацийне колоквіюм з граматыкы лемківского языка.
2. Выбраны проблемы з методыкы научаня лемківского языка - проф. Др габ. Януша Гензля.
3. Отверта лекция лемківского языка Петра Трохановского.
4. Закінчьшя курсоконференциі і вручыня едукацийных сьвідоцтв 28 участникам, котры зачислили колоквіюм. Гратуляциі участникам зложыли організатор курсу др інж. Михал Сандович і ведучий Стоваришыня мгр Андрий Копча.
На закінчыня была тыж спільна пісьня і спільна знимка.
Додам, же керівництво курсоконференциі задбало о лемківскє меню і о витальны написы по лемківскы над головном креницком улицьом і на пенсіоні "Юзефинка".
Лемківскє Боже заплат керовникови курсоконференсиі, паньству Возьнякам і вшыткым, котры помогли зреалізувати тото велике діло.
Мирослава Хомяк.
Загорода – 3/2000
RTM Kultury Lemkowskiej
38-454 Tylawa, pow. Krosno
woj. Podkarpackie
tel. 011-48-13-43-307-12
Мирослава ХОМЯК
Лемківскій язык в школі
В 1991 році зачато офіцияльні учыти в основній школі лемківского языка як надобовязкового предмету. В першым році вчено в двох школах (в Устю і Кункові - учителька мгр. Мирослава Хомяк). В 1992 році пан Петро Трохановскій зачал вчыти в Криници, а пані Мария Шавлюк в Розділю, а о. мгр. Андрий Квока континувал научаня лемківского языка в Кункові.
Гнеска лемківскій язык єст вчений в 14 основных школах, 5 ґімназиях і в єдным общеосьвітным ліцеі. Во вшыткых тых школах вчыт ся рідного языка около 200 учеників.
В 2000 році Стоваришыня Лемків при помочи Міністерства Народовой Едукациі і Фундациі ім. Штефана Баторого зорганізувало курсоконференцию для учытелив і кандидатив на учытелив лемківского языка в Криници. Помислодавцьом, організатором і керівником курсу был віце-ведучий Головного Заряду др. інж. Михал Сандович. На програм курсу зложыли ся:
1. лемківска література, выклад з лемківской літератури -др. Олена Дуць-Файфер;
2. граматыка лемківского языка, выклад зробил проф. др. габ. Генрик Фонтанскі, а мгр. Мирослава Хомяк запрезентувала 24 задачы з лемківской графікы, фонетыкы, словотворіня, лексикы, формотворіня і синтаксису;
3. методыка научаня лемківского языка, выклад зробил проф. др. габ. Януш Гензель, а мгр. Мирослава Хомяк
запропонувала схемы будовы лекциі і дидактычну поміч візуальну, авдитывну і авдийовізуальну;
4. лекция лемківского языка - пан Петро Трохановскій.
Уставовы основы і формально-реєстрацийны процедуры научаня языків меншости представила п. мгр. Гражына Плошайска з Міністерства Народовой Едукациі.
28 участників курсу здало кваліфікацийне колоквіюм з граматыкы лемківского языка і отримало едукацийны сьвідоцтва.
Од 2001 року будучых учытелив лемківского языка приготовлює Педагогічна Академія в Кракові (5-літня наука), помислодавцьом і організатором той формы кшталчыня учытели єст др. Олена Дуць-Файфер.
В 1991 р. на лекциях лемківского языка користано з ксерокопіі передвоєнных підручників Методия Трохановского. Од 1992 р. з сондажовых підручників Мирославы Хомяк ("Лемківскы буквы", "Вчыме ся і бавиме", "Лемківска граматыка для діти", "По лемківскы о языку, літератури і культури", "Шкільний словник тематычный польско-лемківскій", "Ма-териялы до фразеологічного словника" і інчы дидактычны материялы), в 1993 р. побільшат ся поміч для учытелив о сондажовий "Словник лемківско-польскій Ярослава Горощака, а в 1995р. о "Антольогію діточой поезиі", в 1999 р. о сондажовий "Буквар" Петра Трохановского.
Од 2000 р. сут сондуваны підручникы до гімназиі і середньой школы авторства Мирославы Хомяк.
27. мая лемківскы діти взяли участ вбарз гордий імпрезі "Діти ріжных культур" з оказиі Дня Дітины, зорганізуваний в Варшаві през пана Президента і паню Президентову.
Русин 3/4, 2002
Білше знимок: 1, 2, 3, 4, 5, 6
Local Links:
Return to Lemko Home Page
Document Information Document URL:http://lemko.org/lemko/kr/jazyk.html
Page prepared by Walter Maksimovich
E-mail: walter@lemko.org
Copyright © LV Productions, Ltd.
E-mail: webmaster@lemko.org
|
LV Productions c/o Walter Maksimovich 3923 Washington Street, Kensington MD 20895-3934 USA |
Date last modified: January 17, 2003