Kości wróciły do ziemi

2003.05.09

Skarb państwa wykupi od prywatnego właściciela cmentarz łemkowski i przekaże go Cerkwi prawosławnej

W piątek, 9 maja we Florynce (gmina Grybów k. Nowego Sącza) na cmentarzu łemkowskim po raz pierwszy od akcji "Wisła" w 1947 odprawiono panachydę, czyli nabożeństwo żałobne, nad trumną, do której złożono zebrane po ekshumacji kości chowanej tu od wieków ludności. Po wieloletnich interwencjach Zjednoczenia Łemków starej, zapuszczonej nekropolii, będącej od ponad półwiecza prywatną łąką, przywrócono pierwotne funkcje. Jeden z bolesnych punktów zapalnych na styku z mniejszościami narodowymi w Małopolsce został definitywnie wygaszony.

Cmentarz łemkowski we Florynce powstał w XIX wieku na miejscu nieistniejącej już cerkwi. Od dawna uznawany był za "ziemię świętą". Przeprowadzono tu kilku tysięcy pochówków, w 1935 r. nekropolia była już wypełniona po brzegi. Po deportacji Łemków w ramach akcji "Wisła" we wsi pozostała tylko jedna rodzina łemkowska - Kaniukowie. Po blisko 60 latach, ponownego uświęcenia "świętej ziemi" dokonał ks. Włodzimierz Kaniuk, rodem z Florynki, obecny proboszcz parafii prawosławnej pw. Opieki Matki Boskiej w Hańczowej. Z trudem ukrywał wzruszenie, na tym cmentarzu spoczywają jego pradziadowie.

W renowację cmentarza zaangażowały się władze województwa, powiatu nowosądeckiego, gmina i społeczność wsi na czele z sołtysem Ludwikiem Gryblem. Zakrojone na szeroką skalę prace finansowane z funduszu powodziowego wzmocniły brzeg - zsuwający się do tej pory z mogiłami do wody - nad potokiem. Według oświadczenia pełnomocnika wojewody małopolskiego ds. mniejszości narodowych Artura Paszki, skarb państwa zamierza teraz wykupić cmentarz od mieszkańca Florynki Józefa Furtaka i przekazać go na własność parafii prawosławnej w Hańczowej.

- Czuję ulgę, miałem bowiem na własnym polu cmentarz nie z własnej woli, moja rodzina w ramach powojennego osiedlenia otrzymała go wraz z połemkowskim gospodarstwem, do gminy od cmentarnej działki odprowadzałem podatek rolny, krów tam jednak nie wypasałem, czasem świeczkę zaświeciłem - powiedział uczestniczący w uroczystości Józef Furtak.

- My, Łemkowie, nie wyjechaliśmy dobrowolnie z tych terenów, nie porzuciliśmy dla kaprysu grobów ojców i zawsze uważaliśmy, że to na polskiej władzy spoczywa i spoczywał obowiązek opieki nad miejscami grzebalnymi byłych mieszkańców tych terenów - zauważył prezes Zjednoczenia Łemków Stefan Hładyk dziękując "Wszystkim spasi Hospodi" za roztoczenie nad cmentarzem parasola ochronnego.

Hładyk w gęstwinie cmentarnej odnalazł w piątek dwie tabliczki z nazwiskami pochowanych tu przed wojną Łemków: Julii Serafyn i Wanii Dubeca. W Beskidzie Niskim, głównie w powiecie gorlickim, znajduje się kilkadziesiąt małych cmentarzy świadczących o obecności i historii Łemków w tym regionie. Ambicją Zjednoczenia Łemków jest zachowanie wszystkich nekropolii, nawet najbardziej opuszczonych i zaniedbanych, dla potomności. Niedawno prawosławna diecezja przemysko-nowosądecka odzyskała cmentarz w Radocynie (gmina Sękowa), który poddano remontowi. Dorośli i młodzież, z kraju i zagranicy (z miejscowości Pustomyty na Ukrainie i Becherova na Słowacji), zajęli się gruntownym sprzątaniem nekropolii, wykarczowali chaszcze, wykosili trawę, wycieli zbędne drzewa i krzewy, następnie oczyścili pomniki z mchu, ustawili i wyprostowali krzyże. Pracami kierował Szymon Modrzejewski, społecznik z Warszawy, dzięki któremu remontowane są również cmentarze w Bieszczadach.

Na zdjęciach: Panachydę nad złożonymi ponownie do ziemi szczątkami Łemków z Florynki odprawili duchowni prawosławni: Włodzimierz Kaniuk - proboszcz parafii pw. Opieki Matki Boskiej z Hańczowej i Roman Dubec - proboszcz parafii Św. Trójcy z Gorlic. Towarzyszył im. wikary rzymskokatolicki z Florynki ks. Dariusz Mroczek.

Autor: mailto:jlesniak@interia.pl