АНДРИЙ КОПЧА

Як ся нам "крутил" фільм о акциі "Вісла"

О реалізациі фабулярного фільму о акциі „Вісла" думал єм од 1996 рока. Сценарий написал єм на початку того рока і хотіл єм накрутити в літі того рока, так жебы премьєра одбыла ся на весну 1997 рока, в 50-ту річницю выгнаня Лемків з гір. Але бракло часу і гроши і замір треба было переложыти на другій рік.
Знимкы мали быти роблены медже 10 а 22 липця 1997 рока в Музею Лемківской Культуры в Зындранові і Бортным.
Приготовліня были заавансуваны, была замовлена камера і оператор, але од 7 липця в Польши зачала ся велика повінь а коли велька вода пришла на Нижній Шлеск было відоме, же головны акторы, котры жыют в тых сторонах, як тіж і я сам, не будут могли поіхати в горы в тым часі.

Родина Костяків приготовлює ся до весіля. Фото: А. Копча.

Проходили рокы. Єден, другій, третій а я каждой весны примірювал єм ся до того фільму. В кінци на початку того рока узнал єм, же 55-та річниця акциі „Вісла" єст остатньом нагодом, жебы тот фільм зробити. Очывидні, не мал єм на нього специяльных гроши, але рахувал єм, же заклик до нашых Лемків мі іх принесе. І принюс, лем барз невелькы. Але жаль мі было затримувати уж розкручену махіну, тым барже, же люде были заінтересуваны реалізацийом фільму, хоц нихто не зьвідал ся ци треба мі на нього гроши. А было іх треба бл. 30 тисячи (головні на вынаєм камеры, купліня касет і для операторів: образу і голосу).
Были тіж; і інчы выдаткы. Бесідувал єм тіж з членами Головного Заряду нашого Стоваришыня. Нихто не противил ся реалізациі, бо преця зробліня того фільму то наш обовязок. Грошы мали быти „ущыпнены" з ватряного фонду, а потім зрефундуваны з продажы білетів на імпрезі.
До фільму запросил єм головні членів Театру Стоваришыня Лемків в Ліґници, як тіж інчых прихильників той думкы, так з Західньой Польщы як і з Лемковины (головні в сцені выселіня). По пару выіздах в горы і бесідах з людми, в тым тіж з мешканцями Кунковы, де мала быти кручена сцена зогнаня і выгнаня селян, 1 липця 2002 рока враз з невеликом групком реалізаторів і акторів-аматорів в Музею Лемківской Культуры в Зындранові зачали сме реалізацию фільму.
Перша станула пред камером Пані Ольга Переґрим. Та коли зачала молитву пред выселіньом, розплакала ся. Мі тіж зробило ся мокро під очами. Знал єм, же робиме штоси на што ждут (?) Лемкы. На щестя по якысым часі Пані Ольга перемогла себе (автентычніс то в фільмі чудова річ, але треба вшытко єдно выповісти конечне) і вшытко пішло згідні з пляном. Знимкы в Зындранові робили сме до 8 липця. В тым часі окрем Пані Переґрим пред камером станули: Йоанна Косовска, Анна Рыджанич, Штефан Косовскій, Петро Трохановскій як тіж Владимір Хомяк, Павел Дзямба і інчы. Свою ролю заграла тіж Ксандруся Косовска. Станул єм пред камером і я (очывидні в роли злого харектеру - офіцера, котий выселят нарід).

Мати (Ольга Переґрим) в бесіді з Капітаном (Андрий Копча).

По знимках в Зындранові (не накрутили сме лем єдной невеликой сцены, але без ней може обыйти ся фільм) ціла екіпа перенесла ся до Кунковы і Ліщын, де мали быти кручены великы сцены: Службы - шлюбу в церкви, зобраня перед церквю і найвекшой і головной - сцены выгнаня зо села. З Ліґниці приіхали наступны акторы, як Іван Дзядик, Штефан Дидак і Іван Косовскій, як тіж статисты. На жаль тых остатніх было дуже меньше як єм рахувал. Приіхали з Ґорлиц, з Крениці, з деякых околичніх сел, мало лем было Ліщынян, Кунковян, хоц мали близко і обіцяли. До того дішла мя інформация, же не буду мал возів, кони, худобы і вшыткого што потрібне до сцены выселіня. Мимо того не перерывал єм реалізациі фільму і практычні накрутили сме вшытко окрем сцен (барз короткых) заладунку возів в дорогу і велькой сцены выселіня села.
Знимкы скінчыли сме 13 липця 2002 рока, хоц мали быти роблены до 15. І кебы не завели Кунковяне, то мали бы сме цілий материял на фільм.
На гнеска маме го на 80-85% (накрутили сме 9,5 годины материялу). І тепер єст проблем што маме дальше робити.
З накрученого материялу од біды можна зробити годинний, може година і 15 минутовий фільм, але без сцены выселіня буде він убогій. Можна тіж почекати до літа і на початку липця докрутити бракуючы, а передовшыткым бракуючу єдну вельку сцену.
Найгірше єст тото, же бракує гроши на докінчыня фільму (бл. 15 тис. зл.). На гнеска на фільм выдано бл. 25 тисячи.
Перед кунківском церквю капітан ПВ одберат мельдунок.

І зато іщы раз звертам ся до вшыткых Лемків, як тіж нашых прихильників:
ПОМОЖТЕ! Было бы жаль, кєд бы не повело ся докінчыня так потрібного фільму! Фільму, котрий посвячений єст нашій, так трагічній істориі.
Даткы просиме пресылати на конто Стоваришыня:
РКО ВР IO Legnica 10203017 - 127730041 - „film Akcja Wisla"
При нагоді прагну зложыти сердечну подяку за поміч при реалізациі філму:
— Теодорови і Мариі Ґочам, котры не то, же през тыжден зносили нашу присутніст в Музею Лемківской Культуры, але і зо щырым серцьом анґажували ся в нашу роботу.
— Стоваришыню Руска Бурса в Горлицях, за удоступніня поміщьшь на нічлігы, што міцно ощадило нашу касу.
— Вшыткым, котры з душом підышли до нашого діла. Дякую Вам! — Андрий Копча.

Бесіда 6(69), 12/2002
Karpatska Rus' No. 21, 11/29/2002


Local Links:

Icon Return to Lemko Home Page


Document Information Document URL:http://lemko.org/lemko/art/film/index.html

Page prepared by Walter Maksimovich
E-mail: walter@lemko.org




LV Productions, Ltd.
c/o Walter Maksimovich
3923 Washington Street,
Kensington MD 20895-3934
USA
© LV Productions, Ltd. 
Originally Composed: January 22nd, 2003
Date last modified: January 31st, 2003